مصاحبه روزنامه تعادل مورخ 1396/2/20 ، شفافيت مهم‌ترين عامل حكمروايي هوشمند

مصاحبه روزنامه تعادل مورخ 1396/2/20 ، شفافيت مهم‌ترين عامل حكمروايي هوشمند

الگوي حكمراني شهري خوب، مبحث جديدي است كه در حوزه مديريت شهري وارد شده است و داراي ويژگي‌هاي تداوم‌پذيري، حق و اختيار تصميم‌گيري، عدالت، كارآمدي و اثربخشي، شفافيت و پاسخگويي، شهروندي و التزام مدني و امنيت است كه داراي وابستگي متقابل‌اند و همديگر را تقويت مي‌كنند. يكي از مهم‌ترين المان‌هاي اين الگو شفافيت است. دكتر محمدمهدي برادران، كارشناس برنامه‌ريزي شهري در گفت‌وگو با «تعادل» در اين باره گفت: يكي از بحث‌هاي مطرح در دنياي امروز، بحث حكمروايي هوشمند شهري است كه مهم‌ترين شاخصه آن شفافيت و مشاركت شهروندي به شمار مي‌رود.  وي با بيان اينكه حكمروايي هوشمند از بستر خدمات مجازي براي ارتباط با شهروندان و شفاف‌سازي استفاده مي‌كند، افزود: ما بايد بتوانيم از اين الگو كه به عنوان بهترين الگو بين شهرهاي جهان معرفي شده است، استفاده كنيم. خوشبختانه بسياري از پيش‌زمينه‌هاي آن را نيز داريم. براي مثال نيروي انساني دانش محور داريم و همچنين زيرساخت‌هاي مربوط به فناوري اطلاعات در كشور وجود دارد. علاوه بر اين، سواد عمومي شهروندان تهراني نيز نسبت به شهروندان ديگر شهرهاي دنيا بسيار بالاست. 
الگوي حكمراني شهري خوب، مبحث جديدي است كه در حوزه مديريت شهري وارد شده است و داراي ويژگي‌هاي تداوم‌پذيري، حق و اختيار تصميم‌گيري، عدالت، كارآمدي و اثربخشي، شفافيت و پاسخگويي، شهروندي و التزام مدني و امنيت است كه داراي وابستگي متقابل‌اند و همديگر را تقويت مي‌كنند. يكي از مهم‌ترين المان‌هاي اين الگو شفافيت است. دكتر محمدمهدي برادران، كارشناس برنامه‌ريزي شهري در گفت‌وگو با «تعادل» در اين باره گفت: يكي از بحث‌هاي مطرح در دنياي امروز، بحث حكمروايي هوشمند شهري است كه مهم‌ترين شاخصه آن شفافيت و مشاركت شهروندي به شمار مي‌رود.  وي با بيان اينكه حكمروايي هوشمند از بستر خدمات مجازي براي ارتباط با شهروندان و شفاف‌سازي استفاده مي‌كند، افزود: ما بايد بتوانيم از اين الگو كه به عنوان بهترين الگو بين شهرهاي جهان معرفي شده است، استفاده كنيم. خوشبختانه بسياري از پيش‌زمينه‌هاي آن را نيز داريم. براي مثال نيروي انساني دانش محور داريم و همچنين زيرساخت‌هاي مربوط به فناوري اطلاعات در كشور وجود دارد. علاوه بر اين، سواد عمومي شهروندان تهراني نيز نسبت به شهروندان ديگر شهرهاي دنيا بسيار بالاست. 
استفاده از فناوري اطلاعات در شفاف‌سازي
وي با بيان اينكه استفاده از اين الگو تصميمي است كه مديريت شهري و اعضاي شوراي شهر بايد اتخاذ كنند، تصريح كرد: استفاده از خدمات فناوري اطلاعات بستر مناسبي براي شفاف‌سازي است. شفاف‌سازي منجر به ايجاد اعتماد بين شهروندان مي‌شود. در واقع اعتماد‌سازي ركن مهم مشاركت شهروندان و مشاركت نيز مهم‌ترين سرمايه مديران شهري به شمار مي‌رود.  وي با اشاره به اينكه مقدمه هر نوع فعاليت در شهر را شفاف‌سازي مي‌دانم، اظهار كرد: در زمينه فناوري اطلاعات بايد به خلاقيت هم اشاره كنيم. زيرا خلاقيت مي‌تواند محور مهمي براي شفاف‌سازي امور باشد. در اين زمينه بايد دستورالعمل‌هاي مستند شفافي داشته باشيم كه طبق آن مردم از موضوع جلسات، تصميمات، مصوبه‌ها و تعداد شركت‌كنندگان اعضاي شوراي شهر مطلع شوند. اكنون در شهرهاي بزرگ دنيا شهرداري‌ها از فضاي مجازي براي نظر سنجي تصميمات خود استفاده مي‌كنند و كمپين‌هاي مختلفي در مخالفت و موافقت با يك طرح و لايحه تشكيل مي‌شود.
 
جاي خالي كمپين‌ها در تهران
برادران با بيان اينكه جاي كمپين‌هاي اجتماعي در شهر ما خالي است، تصريح كرد: در شهرهاي بزرگ دنيا موضوعات مختلف شهري به نظرسنجي گذاشته مي‌شود و گاه افراد براي تاثيرگذاري بيشتر كمپين‌هايي تشكيل مي‌دهند و مديريت شهري موظف است نتايج نظرسنجي و كمپين‌ها را بپذيرد. در واقع، آيين‌نامه‌ها و مصوبات شوراها آنها را موظف كرده است تا به نظر مردم احترام گذاشته و آن را در تصميمات خود بگنجانند.  وي افزود: شفافيت مديريت شهري به شهروندان اجازه مي‌دهد كه بر فعاليت‌ها و تصميمات مديران نظارت كنند و از اين طريق مسووليت‌پذيري آنها را افزايش مي‌دهد. اين امر همچنين از طريق تزريق اطلاعات از بطن جامعه به مجموعه مديريت شهري، كارآمدي آن را بالا خواهد برد، آن را پاسخگو‌تر خواهد كرد و فساد را كاهش خواهد داد. به عبارت ديگر، شفافيت درمان مشكل عدم تقارن اطلاعات است و به شهروندان قدرت بيشتري مي‌بخشد قدرتي كه خود منجر به برابري و عدالت و مشروعيت مديريت شهري خواهد شد.
 
«بيلبائو» شفاف‌ترين شهر دنيا
وي در پاسخ به اينكه كدام شهرهاي بيشترين ميزان شفافيت مالي را دارند، تصريح كرد: شهر بيلبائو و بارسلون در اسپانيا بيشترين ميزان شفافيت در مديريت شهري را دارند و مديران اين شهرها تلاش كرده‌اند تا رويكردها و عملكردهاي خود را با مردم در ميان بگذارند. در نتيجه ميزان مشاركت مردم در امور شهري در اين شهرها بسيار بالاست. اكنون برخي شهرهاي هند و چين و حتي دوبي نيز به شهرهاي هوشمند پيوسته‌اند و همان‌طور كه گفتم، شفافيت از مهم‌ترين ملاك‌هاي هوشمندي اين شهرها محسوب مي‌شود.  برادران ادامه داد: البته شفافيت فقط به يك برنامه محدود نمي‌شود، بلكه به نحوه رفتار و گفتار مديران شهري بستگي دارد و آنها بايد آمار و اطلاعات را صادقانه در اختيار شهروندان قرار دهند.
 
نقش پر رنگ شوراها در شفاف‌سازي
اين كارشناس ارشد شهري در پاسخ به اينكه شورا يا شهرداري كدام يك نقش پررنگ‌تري در ايجاد شفافيت در حوزه شهر دارند، گفت: شورا و شهرداري از هم جدا نيستند و ما مديريت جامع شهري را در اين عرصه تاثيرگذار مي‌دانيم. طبق قانون شوراها موظفند بستر مشاركت شهروندان را مهيا كنند. شوراها قرار نيست به جاي شهروندان تصميم بگيرند بلكه بايد زمينه مشاركت آنها را فراهم كنند. از اين رو مي‌توان گفت، نقش شوراها در اين زمينه پر رنگ‌تر از شهرداري‌هاست زيرا اين شوراها هستند كه وظيفه تعامل با مردم را بر عهده دارند.
برادران با اشاره به اینکه در کلان شهرهایی مانند تهران به دلیل گستردگی جغرافیایی و جمعيت، شوراها نمي‌توانند مستقيما با مردم در تماس باشند، اظهاركرد: از اين رو در كلان‌شهرها براي ارتباط با شهروندان حتما بايد از فضاي مجازي، شبكه‌هاي اجتماعي و فناوري اطلاعات كمك گرفت.  اين استاد دانشگاه در پاسخ به اينكه شهروندان تهراني تا چه اندازه به تصميم‌گيري‌هاي شهري اهميت مي‌دهند، اظهار كرد: به اعتقاد من 100درصد مردم در صورت اطلاع‌رساني مديريت شهري در تصميم‌گيري‌ها مشاركت خواهند كرد. جامعه ما جوان و دانش محور است و مشاركت در تصميم‌گيري‌ها را جزو حقوق خود مي‌دانند. امروز نيز شاهد هستيم كه مردم در فضاي مجازي تلاش مي‌كنند، تاثيرگذار باشند اگر در اين زمينه آموزش‌هاي لازم نيز به آنها داده شود قطعا شاهد درصد بالايي از مشاركت شهروندان خواهيم بود.
حكمروايي آزاد، رويا نيست
وي ادامه داد: اكنون برخي كشورها به دليل كم بودن جمعيت شان با اين مشكل عدم مشاركت شهروندان مواجه‌اند و مدام در حال برگزاري كلاس‌هاي گوناگون‌اند تا بتواند سطح مشاركت مردم را افزايش دهند. اما در كشور ما موج آموزش عمومي در فضاي مجازي وجود دارد. اگر ما به شكل صحيح بستر مشاركت را مهيا كنيم و اطلاعات باز در اختيار مردم قرار دهيم به يك حكمروايي آزاد خواهيم رسيد. اين يك روياي دور از دسترس نيست. رشدي كه در طي سال‌هاي گذشته در فضاي مجازي وجود داشته است كه نمونه را در فضاي كسب و كار شاهد هستيم، ما را اميدوار مي‌كند كه شاهد اين رشد در فضاي حكمروايي باشيم.  وي افزود: اكنون در دنيا مديريت عامرانه به مديريت مشاركتي و مديريت مشاركتي به سمت حكمروايي هوشمند در حركت است. البته ممكن است اين ادبيات در كشور ما كمتر مورد توجه قرار گرفته باشد و به تازگي مطرح مي‌شود و حتي در خلال صحبت‌هاي كانديداهاي رياست‌جمهوري نيز اين ادبيات را نمي‌بينيم و نمي‌شنويم اما من مطمئنم چنانچه اين ادبيات مورد توجه قرار گيرد، مورد استقبال مردم قرار خواهد گرفت.
برادران در ارزيابي از ميزان شفافيت در شهرداري تهران گفت: شهرداري تهران ابتدا بحث شهر الكترونيك را مطرح كرد اما در ادامه شهر هوشمند را پذيرفت و تاكنون اقدام‌هاي پراكنده‌يي نيز در اين خصوص توسط شهرداري تهران صورت گرفته است. اما هنوز با يك مدل مشاركت شهروندي شبيه آنچه در شهرهاي بزرگ وجود دارد، فاصله زيادي داريم. اين مدل بايد طراحي شده و به اطلاع مردم برسد.  وي ادامه داد: شفافيت مهم است و قانون نيز به آن تاكيد كرده كه گزارش مالي و عملكردي شورا و شهرداري در مقاطع مختلف زماني به مردم ارائه شود و اين موضوع يك تكليف قانوني است. به ويژه براي سلامت شهرداري ارائه چنين گزارشي قطعا ضروري است. اعتماد مردم نيز كه ركن و پايه هر كار موفقي در حوزه مديريت شهري است و به عنوان سرمايه اجتماعي محسوب مي‌شود، مي‌تواند از طريق ارائه گزارش‌هاي مالي و عملكردي و شفافيت‌ها تقويت شود.  وي افزود: در حقيقت بايد به اين نكته توجه داشته باشيم كه منابع شهر محدود هستند و به سختي اخذ مي‌شوند. بنابراين بايد به درستي مصرف شوند. امروز شفافيت مالي نه در شورا و نه در شهرداري ملموس نيست و به نظر مي‌رسد دراين حوزه بسيار ضعيف عمل كرده‌ايم. علت نيز اين است كه اعضا عنوان مي‌كنند كه در جريان برخي موضوعات نيستند. بايد در حوزه شفافيت شورا نيز عملكرد اعضا به اطلاع مردم برسد. ايجاد شفافيت ممكن است در ابتدا به ضرر كساني باشند كه به دنبال آن هستند اما در نهايت در دراز مدت به نفع شهر و شهروندان و جامعه است.
 

درباره محمد مهدی برادران

همزمان با تدریس دروس دانشگاهی، مدیریت امور اجتماعی و مشارکت­های مردمی شهرداری را بر عهده گرفتم و تلاش نمودم با رویکرد اجتماعی به شهر، شکاف میان مردم و شهرداری را کاهش دهم...

زندگی نامه >>

 

گالری تصاویر